เครื่อง CMM คืออะไร ทำงานอย่างไร เหมาะกับงานแบบไหน
Published 7 November 2026 · 2 min read · 31 views
เครื่อง CMM หรือเครื่องวัดสามมิติ คืออะไร มีกี่ประเภท ทำงานอย่างไร และเหมาะกับชิ้นงานแบบไหน คู่มือพื้นฐานสำหรับฝ่าย QC และวิศวกรที่กำลังพิจารณาซื้อเครื่อง เมื่อชิ้นงานมีรูปทรงซับซ้อนจนเวอร์เนียร์และไมโครมิเตอร์วัดไม่ได้ หรือต้องวัดหลายสิบจุดให้เสร็จในเวลาสั้น เครื่องวัดสามมิติ (CMM) คือคำตอบที่โรงงานส่วนใหญ่เลือกใช้
CMM คืออะไร
CMM ย่อมาจาก Coordinate Measuring Machine หรือเครื่องวัดพิกัดสามมิติ ทำหน้าที่วัดตำแหน่งของจุดบนผิวชิ้นงานในแกน X, Y และ Z แล้วนำจุดเหล่านั้นไปคำนวณเป็นขนาด รูปทรง และค่าทางเรขาคณิต เช่น เส้นผ่านศูนย์กลาง ความกลม ความเรียบ ความตั้งฉาก และตำแหน่งรู
CMM ทำงานอย่างไร
- วางชิ้นงานบนโต๊ะแกรนิตและยึดด้วยชุดจับยึด (Fixture)
- หัวโพรบเคลื่อนไปสัมผัสผิวชิ้นงาน ทุกครั้งที่สัมผัส เครื่องจะบันทึกพิกัดของจุดนั้น
- ซอฟต์แวร์ เช่น Calypso, MCOSMOS หรือ PolyWorks นำจุดที่วัดได้ไปเทียบกับแบบ CAD หรือค่าที่กำหนดในแบบงาน
- ออกรายงานผลการวัด ว่าแต่ละค่าอยู่ในพิกัดความเผื่อ (Tolerance) หรือไม่
ประเภทของ CMM
ประเภท | ลักษณะ | เหมาะกับ |
|---|---|---|
Bridge | โครงสะพานเคลื่อนที่บนโต๊ะแกรนิต | ชิ้นงานขนาดเล็กถึงกลาง ความแม่นยำสูง เป็นแบบที่นิยมที่สุด |
Gantry | โครงขนาดใหญ่ ยึดกับพื้น | ชิ้นงานใหญ่มาก เช่น โครงรถยนต์ ชิ้นส่วนอากาศยาน |
Horizontal Arm | แขนวัดยื่นออกด้านข้าง | ตัวถังรถยนต์ ชิ้นงานแผ่นขนาดใหญ่ |
Portable Arm | แขนวัดพกพา | วัดที่หน้างาน ชิ้นงานที่ยกมาวัดไม่ได้ |
นอกจากนี้ยังแบ่งตามการควบคุมได้อีก 2 แบบ คือ Manual ที่ผู้ใช้เลื่อนหัววัดเอง ราคาไม่สูงและเหมาะกับงานจำนวนน้อย และ CNC ที่เครื่องวัดอัตโนมัติตามโปรแกรม เหมาะกับงานผลิตจำนวนมาก
หัวโพรบมีแบบไหนบ้าง
- Touch-trigger probe เก็บค่าทีละจุดเมื่อสัมผัส เหมาะกับงานวัดขนาดทั่วไป
- Scanning probe ลากสัมผัสไปตามผิวต่อเนื่อง ได้จุดจำนวนมาก เหมาะกับงานวัดรูปทรงและความกลม
- หัววัดแบบไม่สัมผัส เช่น เลเซอร์ หรือกล้อง เหมาะกับชิ้นงานนิ่มหรือผิวที่ห้ามสัมผัส
CMM เหมาะกับงานแบบไหน
- ชิ้นส่วนเครื่องยนต์ เกียร์ และระบบเบรกในอุตสาหกรรมยานยนต์
- แม่พิมพ์และชิ้นงานกลึง กัด และเจียระไนที่มีพิกัดความเผื่อแคบ
- ชิ้นงานที่ต้องตรวจตาม GD&T
- การตรวจชิ้นงานตัวแรก (First Article Inspection) ก่อนเริ่มผลิตจริง
BP Calibration จำหน่ายเครื่อง CMM ใหม่จาก LK Metrology และเครื่อง CMM มือสองหลายแบรนด์ พร้อมบริการติดตั้ง สอบเทียบ และอบรมการใช้งาน ปรึกษาการเลือกเครื่องได้ที่ 089-932-3333